Dăm gỗ keo là nguyên liệu quan trọng trong sản xuất bột giấy, ván công nghiệp, viên nén và xuất khẩu. Tìm hiểu vai trò của dăm gỗ keo trong chuỗi giá trị lâm nghiệp, cùng định hướng phát triển bền vững của PISICO.
- Carbon rừng là gì, vì sao doanh nghiệp lâm nghiệp cần quan tâm?
- Chế biến gỗ xuất khẩu: Lợi thế và thách thức của doanh nghiệp Việt Nam
Dăm gỗ keo – mắt xích quan trọng của chuỗi giá trị lâm nghiệp
Dăm gỗ keo là sản phẩm được tạo ra từ gỗ keo rừng trồng, thường là các loài keo như keo lai, keo tai tượng hoặc keo lá tràm. Sau khi khai thác, gỗ được đưa vào dây chuyền băm, sàng lọc và phân loại theo quy cách để tạo thành các mảnh gỗ nhỏ, tương đối đồng đều về kích thước. Đây là nguồn nguyên liệu quan trọng cho sản xuất bột giấy, giấy, ván MDF, ván dăm, viên nén nhiên liệu sinh khối và xuất khẩu.
Khác với cách hiểu đơn giản rằng dăm gỗ chỉ là phụ phẩm, trong ngành lâm nghiệp hiện đại, dăm gỗ keo đã trở thành một mặt hàng thương mại có tiêu chuẩn kỹ thuật rõ ràng. Chất lượng dăm gỗ thường được đánh giá qua kích thước mảnh dăm, tỷ lệ vỏ, độ mục, độ ẩm, tạp chất và độ đồng đều. Với các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu, việc kiểm soát chất lượng dăm gỗ ngay từ vùng nguyên liệu, khâu khai thác, vận chuyển đến sản xuất là yếu tố then chốt để đáp ứng yêu cầu của thị trường.
Vì sao cây keo được sử dụng nhiều để sản xuất dăm gỗ?
Keo là nhóm cây rừng trồng phổ biến tại Việt Nam nhờ khả năng sinh trưởng nhanh, thích nghi với nhiều điều kiện lập địa và có chu kỳ khai thác tương đối ngắn. Gỗ keo có thể sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau, từ nguyên liệu giấy, dăm gỗ, ván nhân tạo đến gỗ xẻ, đồ gỗ và các sản phẩm chế biến sâu khi được trồng theo chu kỳ dài hơn.
Đối với ngành nguyên liệu giấy, gỗ keo có lợi thế nhờ hàm lượng xơ sợi phù hợp để sản xuất bột giấy. Khi được băm thành dăm đúng quy cách, nguyên liệu này giúp quá trình nấu bột, nghiền, tẩy và sản xuất giấy diễn ra ổn định hơn. Độ đồng đều của dăm gỗ cũng góp phần nâng cao hiệu suất sử dụng nguyên liệu, giảm hao hụt và cải thiện chất lượng bột giấy đầu ra.
Bên cạnh đó, cây keo còn đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế rừng trồng. Nhu cầu thu mua gỗ keo làm dăm tạo đầu ra cho người trồng rừng, giúp hình thành các vùng nguyên liệu tập trung, thúc đẩy tái trồng rừng và khai thác hợp lý nguồn tài nguyên rừng trồng.
Vai trò của dăm gỗ keo trong ngành nguyên liệu giấy
Trong chuỗi sản xuất giấy, dăm gỗ keo là nguyên liệu đầu vào quan trọng để sản xuất bột giấy. Từ dăm gỗ, nhà máy có thể xử lý bằng phương pháp cơ học, hóa học hoặc kết hợp để tách xơ sợi cellulose, sau đó tạo thành bột giấy phục vụ sản xuất giấy in, giấy viết, giấy bao bì, giấy tissue và nhiều dòng sản phẩm giấy khác. Vai trò của dăm gỗ keo thể hiện ở ba khía cạnh chính.
Thứ nhất, dăm gỗ keo giúp bảo đảm nguồn cung nguyên liệu ổn định cho ngành giấy. Khi ngành giấy, bao bì và thương mại điện tử phát triển, nhu cầu nguyên liệu xơ sợi ngày càng lớn. Rừng trồng keo và các nhà máy dăm gỗ góp phần hình thành chuỗi cung ứng chủ động hơn, giảm phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu.
Thứ hai, dăm gỗ keo nâng cao giá trị sử dụng của rừng trồng. Không phải toàn bộ gỗ rừng trồng đều đủ kích thước hoặc chất lượng để đưa vào chế biến sâu. Những phần gỗ nhỏ, gỗ ngắn ngày hoặc gỗ phù hợp làm nguyên liệu giấy có thể được đưa vào sản xuất dăm, qua đó giảm lãng phí tài nguyên và tăng hiệu quả kinh tế trên một đơn vị diện tích rừng.
Thứ ba, dăm gỗ keo góp phần kết nối người trồng rừng với doanh nghiệp chế biến. Khi có thị trường tiêu thụ ổn định, người dân và chủ rừng có thêm động lực đầu tư giống, kỹ thuật trồng, chăm sóc và khai thác theo hướng bền vững hơn.
Dăm gỗ keo trong xuất khẩu: mặt hàng lớn của ngành gỗ Việt Nam
Dăm gỗ là một trong những mặt hàng xuất khẩu quan trọng của ngành gỗ Việt Nam. Cùng với đồ nội thất, gỗ ván, ván sàn, viên nén và các sản phẩm gỗ chế biến khác, dăm gỗ góp phần tạo nên quy mô kim ngạch lớn cho ngành lâm sản.
Các thị trường nhập khẩu dăm gỗ của Việt Nam tập trung chủ yếu ở châu Á, trong đó Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và một số thị trường khác có nhu cầu lớn phục vụ sản xuất giấy, bột giấy và nguyên liệu công nghiệp. Điều này cho thấy dăm gỗ keo không chỉ là sản phẩm sơ chế trong nước mà còn là một mặt hàng có vai trò rõ rệt trong thương mại quốc tế.
Tuy nhiên, thị trường dăm gỗ cũng chịu ảnh hưởng mạnh từ biến động giá nguyên liệu, chi phí logistics, nhu cầu giấy toàn cầu và chính sách nhập khẩu của các nước. Vì vậy, doanh nghiệp chế biến dăm gỗ không chỉ cần bảo đảm sản lượng mà còn phải chú trọng truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chất lượng, tối ưu chi phí và từng bước nâng cao giá trị gia tăng.
Yêu cầu mới: hợp pháp, minh bạch và bền vững
Trong bối cảnh thị trường quốc tế ngày càng quan tâm đến nguồn gốc gỗ hợp pháp, sản xuất xanh và trách nhiệm môi trường, ngành dăm gỗ cũng đứng trước yêu cầu đổi mới. Các doanh nghiệp không thể chỉ cạnh tranh bằng sản lượng và giá bán, mà cần xây dựng chuỗi cung ứng minh bạch, gắn với vùng nguyên liệu hợp pháp, hồ sơ khai thác đầy đủ và quy trình sản xuất đáp ứng tiêu chuẩn.
Đây là xu hướng tất yếu của ngành lâm nghiệp. Việc phát triển dăm gỗ xuất khẩu cần đi cùng quản lý rừng bền vững, nâng cao năng suất rừng trồng, hạn chế khai thác non, đồng thời khuyến khích chuyển một phần diện tích rừng keo sang trồng gỗ lớn để phục vụ chế biến sâu. Khi đó, dăm gỗ vẫn giữ vai trò quan trọng, nhưng không làm giảm động lực phát triển các sản phẩm gỗ có giá trị gia tăng cao hơn.
PISICO và lĩnh vực chế biến dăm gỗ keo
Với nền tảng hơn 40 năm phát triển trong lĩnh vực lâm nghiệp và chế biến lâm sản, Tổng Công ty PISICO Bình Định – CTCP là một trong những doanh nghiệp có kinh nghiệm trong chuỗi giá trị rừng trồng, chế biến gỗ và xuất khẩu. Thế mạnh của PISICO là lĩnh vực chế biến dăm gỗ keo, chế biến bột giấy, sản xuất ván sợi MDF, ván dăm, viên nén chất đốt và dăm gỗ xuất khẩu.
Đáng chú ý, PISICO đã tham gia lĩnh vực nguyên liệu giấy từ sớm. Nhà máy nguyên liệu giấy tại Quy Nhơn được giới thiệu là một trong những cơ sở đầu tiên sản xuất gỗ dăm từ rừng trồng tại Bình Định và khu vực miền Trung. Trên cơ sở phát triển vùng nguyên liệu và hệ thống nhà máy, PISICO công bố năng lực cung cấp dăm gỗ hằng năm khoảng 300.000–500.000 BDMT, phục vụ nhu cầu chế biến và xuất khẩu.
Điểm đáng chú ý trong định hướng của PISICO là không nhìn dăm gỗ như một sản phẩm riêng lẻ, mà đặt trong hệ sinh thái lâm nghiệp rộng hơn. Từ trồng rừng, khai thác, chế biến nguyên liệu giấy, sản xuất đồ gỗ đến phát triển các lĩnh vực hỗ trợ, PISICO hướng tới mô hình phát triển đa ngành nhưng vẫn lấy lâm nghiệp và chế biến gỗ làm nền tảng quan trọng.
Trong bối cảnh ngành gỗ Việt Nam phải đáp ứng ngày càng nhiều yêu cầu về nguồn gốc, chất lượng và phát triển bền vững, lợi thế của những doanh nghiệp có kinh nghiệm, có hệ thống nhà máy và am hiểu vùng nguyên liệu như PISICO sẽ tiếp tục được phát huy. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng nguyên liệu giấy và xuất khẩu dăm gỗ keo theo hướng ổn định, minh bạch và có trách nhiệm.
Từ nguyên liệu thô đến giá trị bền vững
Dăm gỗ keo là sản phẩm nằm ở điểm giao giữa trồng rừng, chế biến công nghiệp và thương mại quốc tế. Ở cấp độ sản xuất, đây là nguyên liệu thiết yếu cho ngành bột giấy, giấy, ván công nghiệp và năng lượng sinh khối. Ở cấp độ kinh tế, dăm gỗ tạo đầu ra cho rừng trồng, thúc đẩy sinh kế cho người dân và đóng góp vào kim ngạch xuất khẩu lâm sản. Ở cấp độ phát triển bền vững, ngành dăm gỗ đặt ra yêu cầu ngày càng cao về nguồn gốc hợp pháp, quản trị chuỗi cung ứng và sử dụng hiệu quả tài nguyên rừng.
Với Việt Nam, dăm gỗ keo vẫn sẽ là mặt hàng có vai trò quan trọng trong cơ cấu ngành gỗ. Tuy nhiên, tương lai của ngành không chỉ nằm ở việc tăng sản lượng xuất khẩu, mà còn ở khả năng nâng chất lượng nguyên liệu, phát triển vùng rừng trồng bền vững, đầu tư chế biến sâu và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.
Trong xu hướng đó, PISICO có cơ sở để tiếp tục phát huy kinh nghiệm trong lĩnh vực lâm nghiệp, chế biến dăm gỗ keo và nguyên liệu giấy, đồng thời đóng góp vào mục tiêu phát triển ngành gỗ Việt Nam theo hướng bền vững, hiệu quả và hội nhập sâu hơn với thị trường thế giới.
