ESG đang trở thành thước đo quan trọng trong chiến lược phát triển của doanh nghiệp Việt Nam, từ quản trị chuỗi cung ứng, sản xuất xanh đến trách nhiệm xã hội và minh bạch quản trị.
- Carbon rừng là gì, vì sao doanh nghiệp lâm nghiệp cần quan tâm?
- Chế biến gỗ xuất khẩu: Lợi thế và thách thức của doanh nghiệp Việt Nam
ESG không còn là khái niệm xa lạ trong cộng đồng doanh nghiệp. Nếu trước đây, môi trường, trách nhiệm xã hội và quản trị thường được nhìn như những tiêu chí bổ sung, thì hiện nay ESG đang trở thành một phần quan trọng trong năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Đặc biệt, với các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu, đầu tư hạ tầng và phát triển chuỗi giá trị dài hạn, ESG không chỉ là yêu cầu tuân thủ mà còn là điều kiện để mở rộng thị trường, nâng cao uy tín và phát triển bền vững.
ESG là gì và vì sao ngày càng quan trọng?
ESG là viết tắt của ba trụ cột: Environmental – môi trường, Social – xã hội và Governance – quản trị. Ba yếu tố này phản ánh cách một doanh nghiệp tổ chức hoạt động sản xuất, kinh doanh, sử dụng tài nguyên, đối xử với người lao động, thực hiện trách nhiệm với cộng đồng và vận hành hệ thống quản trị nội bộ.
Trong bối cảnh thị trường toàn cầu ngày càng đặt ra nhiều tiêu chuẩn mới, ESG đang trở thành “ngôn ngữ chung” giữa doanh nghiệp với nhà đầu tư, đối tác, khách hàng và cơ quan quản lý. Một doanh nghiệp có chiến lược ESG rõ ràng thường tạo được niềm tin tốt hơn, dễ tiếp cận các chuỗi cung ứng chất lượng cao hơn và có khả năng thích ứng tốt hơn trước biến động thị trường.
Điều quan trọng là ESG không chỉ dành cho các tập đoàn lớn. Với doanh nghiệp Việt Nam, ESG có thể bắt đầu từ những việc rất thực chất: tiết kiệm năng lượng, quản lý nguồn nguyên liệu, kiểm soát phát thải, bảo đảm an toàn lao động, chăm lo đời sống công nhân, công khai thông tin và nâng cao hiệu quả quản trị.
Môi trường: từ sản xuất xanh đến quản lý tài nguyên
Trụ cột môi trường là nội dung được nhắc đến nhiều nhất khi nói về ESG. Tuy nhiên, sản xuất xanh không chỉ dừng ở việc trồng cây, tiết kiệm điện hay xử lý rác thải. Với nhiều ngành sản xuất, yếu tố môi trường bắt đầu từ câu hỏi căn bản hơn: nguyên liệu đến từ đâu, quy trình sản xuất có kiểm soát được tác động môi trường hay không, sản phẩm có đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường hay không.
Trong các ngành liên quan đến nông nghiệp, lâm nghiệp, chế biến gỗ, thực phẩm, vật liệu và hạ tầng, quản lý tài nguyên là vấn đề cốt lõi. Doanh nghiệp muốn phát triển dài hạn cần xây dựng được chuỗi nguyên liệu ổn định, hợp pháp, có khả năng truy xuất và từng bước nâng cao giá trị gia tăng. Đây không chỉ là yêu cầu của thị trường xuất khẩu mà còn là nền tảng để doanh nghiệp giảm rủi ro, tối ưu chi phí và phát triển bền vững.
Một chiến lược môi trường hiệu quả cũng cần gắn với công nghệ. Đầu tư vào dây chuyền sản xuất hiện đại, quản lý năng lượng, tận dụng phụ phẩm, giảm phát thải và kiểm soát chất lượng đầu ra sẽ giúp doanh nghiệp vừa đáp ứng yêu cầu xanh hóa, vừa nâng cao hiệu quả kinh doanh.
Xã hội: người lao động và cộng đồng là trung tâm
Nếu trụ cột môi trường phản ánh cách doanh nghiệp ứng xử với tài nguyên, thì trụ cột xã hội cho thấy cách doanh nghiệp ứng xử với con người. Một doanh nghiệp phát triển bền vững không chỉ đo bằng doanh thu, lợi nhuận hay quy mô tài sản, mà còn đo bằng chất lượng việc làm, môi trường lao động, cơ hội phát triển của nhân sự và đóng góp cho cộng đồng.
Trong thực tế, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp có thể thể hiện qua nhiều cấp độ. Ở cấp độ nội bộ, đó là bảo đảm việc làm, thu nhập, an toàn lao động, đào tạo kỹ năng và xây dựng văn hóa doanh nghiệp lành mạnh. Ở cấp độ cộng đồng, đó là tham gia phát triển hạ tầng, nhà ở, an sinh xã hội, giáo dục, môi trường và các chương trình hỗ trợ người dân địa phương.
Đây là phần rất quan trọng nhưng thường bị xem nhẹ trong ESG. Bởi nếu doanh nghiệp chỉ tập trung vào tăng trưởng mà không quan tâm đến người lao động và cộng đồng xung quanh, sự phát triển đó khó có thể bền vững. Một lực lượng lao động ổn định, có kỹ năng và gắn bó lâu dài chính là tài sản chiến lược của doanh nghiệp.
Quản trị: nền tảng của phát triển bền vững
Trong ba trụ cột ESG, quản trị là yếu tố giữ vai trò nền móng. Một doanh nghiệp có chiến lược môi trường tốt, chính sách xã hội tốt nhưng thiếu minh bạch, thiếu kỷ luật quản trị và thiếu cơ chế kiểm soát rủi ro thì rất khó đi xa.
Quản trị tốt trước hết thể hiện ở sự minh bạch trong thông tin, rõ ràng trong trách nhiệm, tuân thủ pháp luật và bảo đảm hài hòa lợi ích giữa cổ đông, người lao động, khách hàng, đối tác và cộng đồng. Với doanh nghiệp cổ phần, quản trị còn gắn với chất lượng công bố thông tin, báo cáo tài chính, báo cáo thường niên, điều lệ, quy chế và cơ chế giám sát nội bộ.
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt, quản trị không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là năng lực cạnh tranh. Doanh nghiệp có hệ thống quản trị tốt sẽ ra quyết định nhanh hơn, kiểm soát rủi ro tốt hơn, huy động nguồn lực hiệu quả hơn và tạo dựng niềm tin tốt hơn trên thị trường.
Từ thực tiễn doanh nghiệp: ESG phải bắt đầu từ lõi ngành
Điểm mấu chốt của ESG là không nên triển khai theo phong trào. Mỗi doanh nghiệp cần bắt đầu từ chính lĩnh vực hoạt động, chuỗi giá trị và năng lực cốt lõi của mình. Với doanh nghiệp sản xuất, ESG nằm trong nguyên liệu, nhà máy, lao động và sản phẩm. Với doanh nghiệp hạ tầng, ESG nằm trong quy hoạch, xử lý môi trường, kết nối sản xuất và tác động xã hội. Với doanh nghiệp thương mại – dịch vụ, ESG nằm trong chuỗi cung ứng, chất lượng dịch vụ, đạo đức kinh doanh và trải nghiệm khách hàng.
Từ góc nhìn đó, những doanh nghiệp có hệ sinh thái đa ngành càng cần tiếp cận ESG theo hướng thực chất, không tách rời hoạt động kinh doanh. Với PISICO, nền tảng từ lâm nghiệp, chế biến gỗ, dăm gỗ, đầu tư hạ tầng cụm công nghiệp, bất động sản, thương mại – dịch vụ, logistics, phát triển nguồn nhân lực và đầu tư nông nghiệp cho thấy ESG có thể được nhìn nhận như một trục xuyên suốt trong chiến lược phát triển.
Ở lĩnh vực lâm nghiệp và chế biến gỗ, câu chuyện ESG gắn với nguồn nguyên liệu hợp pháp, sử dụng hiệu quả tài nguyên rừng trồng, nâng cao giá trị chế biến và đáp ứng yêu cầu thị trường. Ở lĩnh vực hạ tầng cụm công nghiệp, ESG thể hiện qua việc đầu tư đồng bộ hệ thống giao thông, cấp thoát nước, thu gom xử lý nước thải, cây xanh và các điều kiện phục vụ sản xuất. Ở lĩnh vực nhà ở xã hội và phát triển nguồn nhân lực, ESG được cụ thể hóa bằng việc chăm lo đời sống người lao động, tạo môi trường làm việc ổn định và gắn kết với cộng đồng địa phương.
Cách tiếp cận này cho thấy ESG không phải là một phần việc đứng ngoài hoạt động sản xuất kinh doanh. Ngược lại, ESG chỉ có giá trị khi được đặt vào chính mô hình vận hành của doanh nghiệp, từ khâu nguyên liệu, sản xuất, đầu tư, quản trị đến trách nhiệm với người lao động và xã hội.
ESG là hành trình dài hạn
Để ESG đi vào thực chất, doanh nghiệp cần có lộ trình phù hợp. Không phải doanh nghiệp nào cũng có thể triển khai đồng thời tất cả tiêu chuẩn ở mức cao nhất. Điều quan trọng là xác định đúng ưu tiên, lựa chọn những vấn đề có tác động lớn nhất và từng bước đo lường kết quả.
Một số hướng đi có thể bắt đầu ngay gồm: rà soát chuỗi cung ứng, tăng cường truy xuất nguồn gốc nguyên liệu, tiết kiệm năng lượng, kiểm soát chất thải, nâng cao an toàn lao động, đào tạo nhân sự, cải thiện điều kiện làm việc, công khai thông tin và chuẩn hóa hệ thống quản trị nội bộ. Khi những việc này được duy trì nhất quán, ESG sẽ không còn là khẩu hiệu mà trở thành một phần trong năng lực vận hành của doanh nghiệp.
Trong dài hạn, ESG giúp doanh nghiệp giảm rủi ro, nâng cao hiệu quả, mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường, tăng uy tín với đối tác và củng cố niềm tin của người lao động. Đây cũng là cách để doanh nghiệp Việt Nam nâng vị thế trong chuỗi giá trị mới, nơi chất lượng tăng trưởng không chỉ được đo bằng sản lượng và doanh thu, mà còn bằng trách nhiệm, minh bạch và khả năng phát triển bền vững.
ESG vì vậy không phải là đích đến ngắn hạn. Đó là quá trình doanh nghiệp tự hoàn thiện mình để thích ứng với yêu cầu mới của thị trường, của xã hội và của chính sự phát triển dài hạn. Doanh nghiệp nào bắt đầu sớm, làm thật và gắn ESG với lõi ngành sẽ có nhiều cơ hội hơn để tạo lợi thế cạnh tranh bền vững.
